An toàn phòng cháy chữa cháy chung cư (PCCC chung cư) tại rất nhiều tòa nhà chung cư, công trình cao tầng trên địa bàn thành phố Hà Nội đang bị đe dọa nghiêm trọng, bởi các quy định về an toàn phòng cháy chữa cháy đang bị xem nhẹ. Nhiều công trình chưa được thẩm duyệt thiết kế phòng cháy chữa cháy đã bắt đầu thi công xây dựng. Bên cạnh đó, hàng loạt công trình nhà chung cư, tòa nhà cao tầng chưa được nghiệm thu phòng cháy chữa cháy đã đưa vào hoạt động. Trong quá trình quản lý tòa nhà và vận hành chung cư, có rất nhiều sai phạm khác trong hệ thống trang thiết bị phòng cháy chữa cháy của các tòa nhà chung cư; trong đó, điển hình là tình trạng các họng chữa cháy tại các khu chung cư không hoạt động hoặc mất tác dụng.

1. Họng chữa cháy là gì

Họng chữa cháy hay còn gọi là trụ chữa cháy, là thiết bị được lắp vào đường ống dẫn nước dành riêng cho cứu hỏa của tòa nhà, để lấy nước tiếp thêm cho bồn chữa cháy của xe cứu hỏa, hoặc sử dụng trực tiếp để chữa cháy tại chỗ, phục vụ công tác cứu hỏa, phòng cháy chữa cháy.

Họng chữa cháy thường được lắp đặt ở những nơi dễ xảy ra cháy. Họng chữa cháy ngoài trời được lắp đặt ở phía ngoài tòa nhà, gần nơi xe cứu hỏa có thể đứng để tiếp nước. Các họng chữa cháy bên trong tòa nhà thường được lắp đặt cạnh lối ra vào, trên chiếu nghỉ của cầu thang bộ, ở hành lang và những nơi dễ thấy, dễ sử dụng.

2. Họng chữa cháy tại các chung cư – có cũng như không

Việc đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy cho cư dân chung cư cần được thực hiện một cách nghiêm ngặt, đúng tiêu chuẩn, đúng quy định. Tuy nhiên, ở nhiều công trình, các chủ đầu tư và đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư thiếu trách nhiệm, đã vi phạm quy định ngay từ khâu thiết kế, thi công dự án nhà chung cư đến cả giai đoạn quản lý vận hành, quản lý rủi ro nhà chung cư khi đưa vào sử dụng. Điển hình là tình trạng “có cũng như không” của các họng nước cứu hỏa tại các nhà chung cư.

- Lắp đặt cho có, không đạt tiêu chuẩn: Theo quy định, việc lắp đặt các họng nước chữa cháy tại các nhà chung cư phải đạt các tiêu chuẩn theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2622:1995, đảm bảo mật độ, số lượng, lượng nước cho mỗi họng, chiều cao, van khóa,… Tuy nhiên, tại nhiều công trình, các chủ đầu tư cho lắp đặt một vài họng nước chữa cháy, không đảm bảo các yêu cầu trên, khiến công tác xử lý các sự cố khẩn cấp trong nhà chung cư liên quan đến phòng cháy chữa cháy chịu ảnh hưởng rất lớn, ví dụ như có những điểm xảy ra cháy nhưng lại không có họng nước chữa cháy hoặc họng nước đặt quá xa, vòi nước không đủ độ dài để đưa nước đến điểm xảy ra cháy,…

- Không được bảo trì, bảo dưỡng trong thời gian rất dài: Nhiều cư dân tại các tòa nhà cho biết ý kiến rằng đã rất lâu không thấy có đơn vị nào thực hiện bảo dưỡng, duy tu hoặc sửa chữa, thay thế các họng nước đã xuống cấp tại tòa nhà chung cư của họ. Cư dân cũng cho biết, không rõ ban quản lý tòa nhà có trách nhiệm bảo trì, bảo dưỡng các họng nước chữa cháy bên ngoài tòa nhà hay không, mà không hề thấy ai quan tâm đến chúng. Đây cũng là một điểm đáng quan tâm trong tình trạng phòng cháy chữa cháy tại các chung cư, gây ra tình trạng hoen gỉ, xuống cấp của các họng nước chữa cháy.

- Hoen gỉ, không sử dụng được: Trên thực tế, có rất nhiều họng nước chữa cháy tại các tòa nhà chung cư đang trong tình trạng hoen gỉ, xuống cấp, thậm chí không còn sử dụng được nữa. Nhiều họng nước không có van khóa đầu ra, khiến bụi bẩn, thậm chí rác thải bám đầy trong họng nước. Nhiều nơi, họng nước còn bị bong tróc lớp sơn bên ngoài, gỉ sét lâu ngày, không còn rõ đường gen nữa. Không ít các tòa nhà chung cư còn có những họng nước xuống cấp đến nỗi không còn sử dụng được nữa. Như vậy,  nếu có sự cố hỏa hoạn xảy ra tại các tòa nhà này, công tác chữa cháy tại chỗ của ban quản trị tòa nhà và cư dân sẽ gặp khó khăn không nhỏ, bởi không thể sử dụng các họng nước này thì không thể lấy nước từ hệ thống nước dành riêng cho công tác cứu hỏa của tòa nhà.

Thực tế trên đang đặt ra một yêu cầu cho các cấp chính quyền, cơ quan Nhà nước là phải làm sao chặt chẽ hơn nữa trong công tác thẩm định, phê duyệt, nghiệm thu phòng cháy chữa cháy tại các công trình cao tầng, nhà chung cư; đồng thời phải tìm ra biện pháp nhằm nâng cao trách nhiệm của các chủ đầu tư và các đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư kinh nghiệm lâu năm trong việc thực hiện các quy định về an toàn phòng cháy chữa cháy nhà chung cư.