Hiện tượng báo cháy giả không phải là hiếm gặp khi sử dụng hệ thống báo cháy trong các toà nhà chung cư. Đây được xem là sự cố nguy hiểm bậc nhất trong quá trình quản lý vận hành tòa nhà chung cư. Nó không những làm cho công tác phòng cháy chữa cháy chung cư (PCCC chung cư) gặp khó khăn mà còn làm cho ban quản lý tòa nhà khó kiểm soát, gây phiền toái, bất an đến đời sống cư dân chung cư. Trong một số trường hợp còn gây hậu quả nghiêm trọng khi mọi người có thói quen bỏ qua báo động bởi hiện tượng giả xảy ra nhiều lần. Do vậy, hiện tượng báo cháy giả cần phải được khắc phục để hệ thống hoạt động hiệu quả hơn, không gây nhầm lẫn, hiểu lầm, giúp quản lý rủi ro nhà chung cư hiệu quả, dễ dàng xử lý các sự cố khẩn cấp trong nhà chung cư đúng quy trình, đảm bảo an toàn cho cư dân.

1. Vì sao có hiện tượng báo cháy giả?

Hệ thống báo cháy là một hệ thống tự động thuộc điều khiển, quản lý của Hệ thống BMS (Hệ thống quản lý tòa nhà thông minh); dùng để phát hiện và cảnh báo khi có cháy xảy ra, hoạt động 24/24 và được sử dụng rộng rãi nhất là tại các toà nhà cao tầng, khu trung tâm thương mại... Một hệ thống bao gồm 3 bộ phận: trung tâm báo cháy, thiết bị đầu vào, thiết bị đầu ra.  Thiết bị đầu vào sẽ là bộ phận nhận tín hiệu khi có dấu hiệu cháy ( sự gia tăng nhiệt độ đột ngột, tia lửa điện, khói) nhờ đầu báo cháy, công tắc khẩn nhận tín hiệu sau đó thông tin được truyền đến trung tâm báo cháy. Trung tâm báo cháy (thiết kế dạng tủ bao gồm bảng điều khiển, module, biến thế, pin) nhận thông tin từ thiết bị đầu vào và thực hiện phân tích xử lý thông tin rồi sau đó lệnh cho các thiết bị đầu ra kích hoạt bảng hiển thị phụ, chuông, còi, phát tín hiệu âm thanh ánh sáng để cảnh báo hiện tượng cháy tại một vị trí nhất định để mọi người biết mà kịp thời xử lý.

Hiện tượng báo cháy giả có khả năng xảy ra là khi hệ thống báo cháy bị “đánh lừa” về một sự cố cháy khi đầu báo cháy của hệ thống nhận biết dấu hiệu cháy chậm hơn so với thời gian sự cố xảy ra, cũng có khả năng là đầu báo cháy quá nhạy và kích hoạt chuông báo khi chỉ có một vài luồng khói thuốc. Một trường hợp khác cũng có thể xảy ra là hệ thống báo cháy bằng tay bị kích hoạt bởi các thành phần tội phạm và kẻ xấu để trục lợi hay nghịch ngợm thiếu văn hóa cũng gây phiền toái khi sự cố cháy thật sự không hề xảy ra.

Hiện tượng báo cháy giả có thể do 2 nguyên nhân: do thiết kế lắp đặt và do quá trình vận hành, sử dụng.

- Báo cháy giả do thiết kế lắp đặt có thể vì:

            + Lắp đặt đầu báo cháy không phù hợp với môi trường như lắp đặt đầu báo khói ở nơi thường có bụi bám,…

            + Lắp đặt quá nhiều đầu báo trên 1 kênh tín hiệu của trung tâm báo cháy

            + Dây tín hiệu của hệ thống báo cháy có tiết diện quá nhỏ.

            + Lắp đặt không đồng bộ, các thiết bị của các hãng khác nhau có tùy chỉnh khác nhau

- Báo cháy giả do quá trình vận hành, sử dụng có thể vì:

            + Không vệ sinh, bảo dưỡng, bảo trì hệ thống kỹ thuật tòa nhà đúng quy trình, bởi các đầu báo khói thường không phân biệt được khói và bụi, nếu trong quá trình sử dụng, bụi bám lâu ngày đạt đến ngưỡng của thiết bị sẽ gây báo cháy giả.

            + Thiết bị báo cháy gặp sự cố

            + Cư dân kích hoạt hệ thống báo cháy bằng tay như trẻ nhỏ ấn nhầm nút, hay người lớn trong khi di chuyển vô tình chạm vào nút chuông báo cháy.

2. Cách khắc phục hiện tượng báo cháy giả

Để khắc phục hiện tượng báo cháy giả, ban quản lý nhà chung cư chuyên nghiệp cần phối hợp với ban quản trị tòa nhà xử lý các nguyên nhân trên. Cụ thể là:

- Thiết kế, lắp đặt hệ thống PCCC chung cư đúng tiêu chuẩnvề mật độ, chất lượng và yêu cầu đồng bộ, đảm bảo chất lượng thiết bị và hoạt động của hệ thống: sử dụng đầu báo nhiệt cố định cho các khu vực bếp, phòng máy là những nơi thường xuyên có sự thay đổi về nhiệt; sử dụng đầu báo nhiệt thay thế cho đầu báo khói cho những nơi thường xuyên có bụi bám; tùy chỉnh đầu báo của hệ thống,…

- Thường xuyên kiểm tra, bảo trì bảo dưỡng hệ thống PCCC chung cư nhằm phát hiện sớm sự cố kỹ thuật, đảm bảo hoạt động của hệ thống báo cháy và toàn bộ hệ thống kỹ thuật tòa nhà: tiến hành bảo trì định kỳ 6 tháng 1 lần, đặc biệt đầu báo khói cần được vệ sinh thường xuyên để không cản trở báo cháy, vận hành hệ thống kỹ thuật tòa nhà an toàn, cô lập ngay các thiết bị có dấu hiệu hư hỏng hoặc đã hư hỏng để bảo trì thay thế ngay để hạn chế phát sinh báo cháy giả.

- Thông báo, tuyên truyền cho cư dân không được coi thường hiện tượng báo cháy giả; đồng thời tuyên truyền nâng cao ý thức tuân thủ nội quy chung cư, không tự ý kích hoạt hệ thống báo cháy. Đối với các đối tượng tự ý kích hoạt báo cháy với mục đích xấu và cố ý nghịch ngợm sẽ bị sử phạt theo quy định tại điều 18 Nghị định số 52/2012/NĐCP ngày 14/6/2012 của Chính phủ về xử phạt các hành vi vi phạm về thông tin báo cháy.